Incipit liber primus qui querit ad
quos spectat scilicet sive ad theologos sive ad canonistas
principaliter diffinire que asserciones catholice et que
heretice sive qui heretici seu catholici sint censendi.
Capitulum i in quo proponitur
questio, ad quam respondetur sub distinccione huius termini
‘diffinire’. Et probatur quod hoc principaliter spectat ad
canonistas tribus racionibus ad quas respondetur capitulo
tercio.
Capitulum ii ubi probatur per octo
raciones quod ad solos theologos spectat talis diffinicio per
modum doctrine.
Capitulum iii in quo respondetur
ad racionem primam in primo capitulo factam primo contra
canonistas.
Capitulum iiii in quo respondetur
ad secundam recionem capitulo primo factam.
Capitulum v in quo respondetur ad
terciam racionem factam capitulo primo.
Capitulum vi invehit contra
canonistas ostendens quid pertineat ad eos.
Capitulum vii in quo movetur
dubitacio ad quos principalius et profundius spectat habere
intellectum eorum que in decretis contenentur et arguitur quod
ad canonistas.
Capitulum viii in quo recitatur
opinio canonistarum asserencium quod ad eos spectat de hiis que
in libris eorum continentur maiorem habere memoriam et presertim
de positivis.
Capitulum viiii in quo primo
obiicitur contra quoddam dictum capitulo precedenti quod eciam
postea probatur racionibus et exemplo scilicet quod ad theologos
profundius spectat cognoscere que in canonibus continentur.
Capitulum x in quo respondetur ad
racionem factam in principio capituli noni.
Capitulum xi in quo pertractatur
an ad theologos vel canonistas spectet inter hereticos et
orthodoxos discernere et recitantur due opiniones contrarie.
Capitulum xii in quo recitatur
opinio canonistarum tenencium quod ad ipsos spectat iudicare
quis pertinax sit censendus et hoc probatur tribus racionibus
que solvuntur capitulo xiiii.
Capitulum xiii in quo pertractatur
opinio theologorum scilicet quod ad theologos spectat
principaliter huiusmodi discernere.
Capitulum xiiii in quo ponuntur
responsiones ad raciones canonistarum in capitulo xii.
Capitulum xv in quo summarie quasi
recapitulando narratur ea que spectant ad canonistas in materia
qua agitur de discussione pravitatis heretice.
Incipit liber secundus qui docet que assertiones sint cathlice vel heretice iudicande.
Capitulum i in quo primum proponitur questio que veritates sint cahtolice censende. Ad quam respondetur secundum unam opinione dicentem: quo ille sole veritates sunt catholice et de necessitate salutis tenendum que in canone biblie explicet vel implicte continentur sub propria forma: aut ex contentis consequentia formali et necessaria sequuntur.
Capitulum ii in quo ponitur opinio precedenti contraria distinguens diversas veritates: sed magis et minus ad fidem catholicam pertinents: que etiam capitulo sequenti probatur.
Capitulum iii in quo probatur opinio positat capitulo precedenti auctoritatibus et quinque rationibus.
Capitulum iv in quo recitantur due opiniones quibus secundum assertionibus fit assentiendum et qui libri seu sanctorum opuscula sint tamquam catholica habenda de quibus ponuntur due conclusiones que etiam probantur.
Capitulum v in quo recitantur quinque genera veritatum quibus non licet Christiaum aliqualiter diffentire..
Capitulum vi in quo ponitur descriptio heresis contra quam etiam obijcitur capitulo sequenti..
Capitulum vii in quo obijicitur contra diffinitionem datam de heresi ad quam respondetur capitulo sequenti.
Capitulum viii in quo dupliciter respondetur ad obiectionem factam capitulo precedenti..
Capitulum viiii in quo iterum ibijicitur contra descriptionem heresis ex dicto hieronymi..
Capitulum x in quo respondetur ad dictum hieronymi ubi etitam ostenditur quod non omnis electio doctrine false et ecclesie catholice contrarie debet heresis reputari. Et quoad asserionte infidelium non sunt hereses..
Capitulum xi in quo inquiritur utrum omnes assertiones que quolibet sacre scripture adversantur sint inter hereses computande et respondetur secundum unam opinionem que etiam probatur duabus rationibus ad quas respondetur cap xiii.
Capitulum xii in quo ponitur opinio contraria opinioni precedenti que probatu quatuor rationibus ubi ostendid quod veritates fidei sunt immutabiles et immutaliter catholice..
Capitulum xiii in quo ponuntur solutiones rationum capitulo undecimo adductarum..
Capitulum xiiii in quo invehitur contra canonistas asserntes quod papa possit facere novum articulum ubi etiam distinguitur de duplici acceptione articuli.
Capitulum xv in quo movetur dubitato utrum heresis sit species specialissima an alias adhuc sub se habeat species ad quam respondetur sub distinctione conformiter ad opiniones supra recitatas de veritatibus.
Capitulum xvi in quo ostenditur quod preter hereses predictas sunt quidam errores mortiferi et heresim sapientes qui tamen stricte non dedent hereses appellari..
Capitulum xvii in quo inquiritur utrum omnis heresis sit per ecclesiam condemnata. Ad quam respondetur secundum unam opinionem dicentem quo sic. Eticam ubi ponuntur quattuor modi heresum explicite damnatarum. Et ibidem tractatur etiam de heresipbus damnatis implicite..
Capitulum xviii in quo notatur utilitas distinctionis capituli premissi inquisitoribus heretice pravitatis quos scilicit hereses tenentes possunt condemnare.
Capitulum xix in quo fiunt tres instantie contra dicat in capitulo precedenti de heresum condemnatione. Ubi etiam tractatur de articulis condemnatis parisius ad quas respondetur capitulo xxi, xii et xxiii.
Capitulum xx in quo inquiritur de sententia excommunicationis lata a condemnantibus huiusmodi articulos utrum liget tenentes huiusmodi articulos..
Capitulum xxi in quo respondetur ad primam instantiam de universitate parisiensi factam supra capitulo decimonono huius.
Capitulum xxii in quo respondetur ad instantiam secundam supra capitulo xix factam..
Capitulum xxiii in quo respondetur ad instantiam tertiam supra capitulo xix factam..
Capitulum xxiiii ubi inquiritur si quis inferioor papa possit licite quamcumque aseriontem non damnatam explicite tanquam hereticam exommunicare vel damnare ubi specialiter assignature causam de opinione thome quare fuerit condemnata..
Capitulum xxv Notat quo fundamento debeat innit papa vel conclium generale danmnando aliquam assertioncem explicite prius non damnatam qanquam hereticam et pununtur tres modi dicendi circa illud..
Capitulum xxvi querit de illa modificatione scilicit damnamus si necessario requiatur ad hoc ut ponatur explicite quatenus catholici talem assertionem habeant reprobare ut hereticam..
Capitulum xxvii in quo agitur de opinionibus theologorum inter se diversa sententium in his etiam que sunt fidei et utrum hoc eis liceat et papa licite illos taliter opiniari sinat et ibib ponuntur due opiniones circa predicta..
Capitulum xxviii ponit excusationem summorum pontificum in sacris litteris minus peritorum..
Capitulum xxix ubit inquiritur si pontifex minus peritus in lietteris sacris consilio tamne peritarum aliquam assertionem tanquam hereticam valeat condemnare et ponuntur due opiniones..
Capitulum xxx declarat quod papa condemnando aliquam assertionem tanquam hereticam non debeat inniti sapientie vel scientie hominum sed tantum auctoritati divine vel miraculo manifesto..
Capitulum xxxi inquirit an liceat papae alios errores quam hereses condemnare et huiusmodi errores distinguuntur ibidem in tres differentias..
Capitulum xxxii in quo queritur an liceat alicui inferiori papa predictos errores condemnare et circa hoc ponuntur sententie contrarie..
Incipit liber tertius prime partis qui sunt catholici et qui heretici pretractans.
Capitulum i in quo primum proponitur quomodo scilicet quis debeat catholicus reputari et ibidem declaratur quid sit credere implicite..
Capitulum ii ponit distincitiones huius nominis hereticus et ponuntur quinque..
Capitulum iii querit quis sit hereticus secundum illam significationem qua hereticus propter errorem in fide dicitur excommunicatus..
Capitulum iiii in quo obijcitur contra dicta in precedenti capitulo de seriose baptizato extra formam ecclesie et ibidem declaratur quomodo vario modo aliqui dicuntur extra ecclesiam.
Capitulum v in quo obijcitur contra ultimum particulam diffinitionis heretici scilicite pertinaciter arguendo quod a d hoc quod aliquis sit hereticus sufficit quod sit dubius vel errans in fide et hoc pluribus auctoritatibus ad quas respondetur responsione generali capitulo nono capitulo vero x specialiter ad singulas..
Capitulum vi ostendid auctoritate augustini quod ad hoc quod aliquis sit hereticus requiritur quod sit pertinax. Ubi etiam ponuntur quattuor conditiones quarum una ad minus vel omnes simul requiruntur ad hoc quod quis hereticus sit censendus..
Capitulum vii probat idem quod sextum alia auctoritate Augustini.
Capitulum viii probat idem quattuor rationibus..
Capitulum viiii in quo respondetur responsione generali ad auctoritates inductas supra capitulo quinto huius et principaliter ad primam distinguendo sex genera hereticorum.
Cap. x singuils respondet auctoritatibus in speciali..
Capitulum xi ponit tres instantias alias contra diffinitionem heretici supra ca iii huius datem que etiam solvuntur..
Incipit quartus liber eiusdem prime partis docens qualiter de pertinacia pravitatis heretics quis debeat convinci..
Capitulum i in quo queritur et ponitur diffinitio pertinacis secundum unam opinionem..
Capitulum ii in quo queritur quomodo valeat quis de pertincia convinci et distinguitur de pertinacia interiori et exteriori de pertinacia interiori tractatur capitulo tertio et quarto de exteriori incipita tractare capitulo quinto.
Capitulum iii in quo obijctur contra dicta in capitulo precedenti arguendo quod nullus sit pertinax vel hereticus nisi scienter ubi etiam distinguitur de nescienter heretico.
Capitulum iiii in quo ponitur responsio ad probata capitulo precedenti et ibi notatus distinctio de fide implicita.
Capitulum v in quo tractatur de pertinacia exteriori secundum quam quis potest convinci in iudicio exteriori ponendo primum modum de eo qui abiurat facto vel verbo fidem christianam.
Capitulum vi in quo ponitur secundus modus quo quis potest de pertinaci convinci scilicet de eo qui negat aliquam partem veteris aut novi testamenti.
Capitulum vii movet dubitationem incidentem circa secundum modum precedenti capitulo positum ad quam etiam respondetur ubi eticam notatur distinctio de impenitente et incorrigibili.
Capitulum viii ponit tertium modum pertincie de eo qui credit seu asserit totam ecclesiam errare et ponuntur due contrarie opiniones que probantur capitulo sequenti immediate..
Capitulum viiii ponit duas opiniones sibiinvicem contrarias in precedenti capitulo recitatas et pro illis arguit.
Capitulum x ponit quartum modum pertinacie de eo qui assertionem catholicam apud eos cum quibus moratur divulgatam compos qui de rationis illam negat aut oppositam asserit et quod talis sit pertinax probatur tribus rationibus..
Capitulum xi arguit contra modum quartum pertinacie precedeti ca. Assignatum excusando papam Io xxii.
Capitulum xii in quo ponitur quintus modus pertinacie de eo in quo presumitur quod neget aliquod contentum in sacra scriptura quod scit ibib contineri ubi etiam notatur quod violenta presumptio sufficit ad sententicam diffinitivam.
Capitulum xiii ponit duos alios modos pertinacie de eo scilicet qui scienter negat doctrinam sanctorum et de eo qui legitme correptus suum errorem revocare negligit..
Capitulum xiiii in quo tractatur specialiter de eo qui correptus a suo prelato de errore an teneatur illum immediate revocare quamquam sibi non fuerit patenter ostensum quod suus error contradicat catholice veritati. Et respondetur quod non secundum unam opinionem et probatur duabus rationibus.
Capitulum xv in quo ponuntur tres alie rationes probantes eandem positionem c. Xiiii assignatam.
Capitulum xvi in quo ponitur opinio contraria seu arguitur contra dictum opinionis c xiiii positam et hoc tribus rationibus ad quas respondetur c xviii huius..
Capitulum xvii probat duabus rationibus quod tenens heresim damnatam explicite non sit statim inter hereticos computandus.
Capitulum xviii in quo ponuntur responsiones ad rationes in contrarium opinionis capitulo xiiii huius superius posite factas c xvi.
Capitulum xix in quo investigatur de propositione seu assertione duos sensus habent unum hereticum et alium catholicum utrum tenens eam in sensu damnato seu heretico nesciens tamen ipsam esse damnatam sit hereticus censendus et respondetur sub distinctione.
Capitulum xx querit de simplici correctione non quidem legitima qua quis ammonetur a papa quatinus asseriontem quam quis nescienter prefert teneatur corrrigere..
Capitulum xxi in quo consequenter agitur de correptione qua quis a socio sive a quocunque sibi non superione utrum suum errorem teneatur deponere et respondetur quod sic si secundum correptio fuerit legitima et hoc probatur tribus rationibus..
Capitiulum xxii in quo ponitur septimus modus pertinacie eius scilicet qui per potestatem suam donis minis seu quovis alio modo alios cogit seu allicit ad suum errorem defendendum.
Capitulum xxiii in quo tractatur xiii modus pertinacie scilicet eius que alium veritatem catholicam vi aut metu abiurare cogit ubi etiam probatur quod talis per ignorantiam nequaquam excusari potest et probatur unica ratione.
Capitulum xxiiii ponit viiii modum pertinacie de eo qui assertionem hereticam tanquam catholicam se iurat servaturum et quod neque talis per ignoratnitam excusatur et probatur duabus rationibus.
Capitulum xxv in quo ponitur decimus modus pertinacie eius scilicet qui veritatem catholicam defendentes impedit aut molestat et probatur tribus rationibus ubi eitam notatur quod no est minor confirmatio catholice veritatis per scripturam sacram quam per miraculum.
Capitulum xxvi in quo ponitur xi modus pertinacie scilicet eius qui errat nolens tamen se submittere correctioni eius seu eorum quorum interest corrigere errantes ubi eticam notatur de papa qui concilium impedit ne forte eius assertio condemnetur.
Capitulum xxvii in quo ponitur modus xii pertinacie eius scilicet qui de suo errore reprehenditur a peritis et nihilominus de veritate renuit informari et de eius doctrina scandalizatur fides et probatur iiii rationibus..
Capitulum xxviii ponit tres alios modos pertinacie.
Capitulum xxix ponit xvi modum specialiter de papa convincendo de pertinacia si scilicet errorem contra fidem solenniter asserendo tanquam catholicum illum precipit a christianis teneri et probatur quinque rationibus..
Capitulum xxx in quo ponitur xvii modus de papa specialiter si quis eius tali diffinitioni consentit aliquo modo et ibidem ponitur modus xviii de episcopis etiam taliter diffinientibus tali assertioni esse assertiendum.
Capitulum xxxi ponit xix modum scilicet eius qui potestatem habens heretice pravitati non resistit qui magis fautores quam heretici sunt censendi.
Incipit liber quintus eiusdem
partis docens qui possunt pravitate heretica maculari.
Capitulum i querit utrum papa
canonice electus hereticari possit quod sic primo auctoritatibus
deinde exemplis ostendit et hoc capitulo secundo.
Capitulum ii in quo probatur quod
papa canonice electus hereticare potest cap ii.
Capitulum iii in quo eadem
conclusio scilicet quod papa canonice electus potest manens papa
errare a fide et hereticari hoc probatur xv racionibus.
Capitulum iiii in quo ponitur
opinio que in contrarium arguit probando quod papa canonice
electus non potest manens papa errare a fide et hereticari et
hoc probatur octo racionibus ad quas respondetur capitulo
sequenti.
Capitulum v in quo ponuntur
responsiones ad precedentes quarti capituli raciones.
Capitulum vi ubi proponitur
secunda questio huius libri scilicet utrum collegium cardinalium
possit heretica pravitate maculari quod non decem racionibus hic
probatur ad quas respondetur ca viii huius.
Capitulum vii in quo secundum opinionem aliorum ad appositum arguitur decem rationibus probando quod collegium cardinalium possit heretica pravitate fedari ad quas respondetur c xi huius.
Capitulum viii solvit raciones
sexti capituli tenende quod collegium cardinalium possit errare
ubi nota quod ecclesia romana et sedes apostolica multipliciter
sumuntur.
Capitulum viiii solvit raciones
septimi capituli defendendo pro prima opinione quod collegium
cardinalium hereticari non potest.
Capitulum x in quo ponitur alia
questio incidens ex precedentis tractacione utrum scilicet papa
cum collegio cardinalium simul possit heretica pravitate
maculari et circa hanc ponuntur due opiniones.
Capitulum xi in quo ponitur tercia
questio principalis huius utrum ecclesia romana seu sedes
apostolica valeat heretica infici pravitate et circa hoc sunt
iiii principales asserciones sed tercia subdividitur in duas.
Capitulum xii in quo probatur quod
universalis ecclesia potest romana ecclesia appellari duabus
racionibus.
Capitulum xiii in quo probatur
quod ecclesia romana ut distinguitur a tota congregacione
fidelium non potest contra fidem errare et hoc octo racionibus
et quibusdam auctoritatibus ad quas respondetur infra c xiiii.
Capitulum xiiii in quo ponitur
quedam alia questio incidens ex precedenti tercia questione
principali a quo scilicet romana ecclesia super omnes alias
obtinuit principatum de qua quinque asserciones seu conclusiones
ponit que ivuant precedentis capituli assercionem et que
probantur sigillatim in capitulis sequentibus.
Capitulum xv in quo ponitur et
probatur prima conclusio scilicet quod beatus petrus non habuit
super alios apostolos ex ordinacione christi principatum tribus
racionibus et aliquibus auctoritatibus ad oppositum huius
ponitur opinio contraria capitulo xvi immediate sequenti.
Capitulum xvii in quo pro secunda
tercia et quarta assercionibus predictis arguitur et precipue
pro quarta.
Capitulum xviii in quo arguitur
pro quinta et sexta assercionibus.
Capitulum xix ubi ponitur
contraria super principatu romane ecclesie asercio sive opinio
scilicet quod romana ecclesia non accepit a constantino
imperatore super alias ecclesias principatum sed hanc habuit a
conciliis generalibus.
Capitulum xx ubi deducitur
auctoritatibus quod ecclesia romana super alias ecclesias habuit
principatum immediate a christo per evangelium et ante
ascensionem.
Capitulum xxi in quo probatur quod
ecclesia romana super omnes alias ecclesias habuit principatum
immediate a petro se transferente in ecclesiam romanam quo
probato deducuntur correlarie tres conclusiones ubi postea
notatur si iam possit transferre sedem a roma ad aliam civitatem
ubi respondetur secundum opinionem quorundam cuius oppositum
dicit quod sic opinion secunda.
Capitulum xxii in quo revertitur
ad precedentis tercie questionis principalis decisionem ponendo
probandoque contrariam priori assercionem scilicet quod romana
ecclesia que est a totali congregacione fidelium distincta
potest contra fidem errare et hoc quidem probat hic unica tantum
racione.
Capitulum xxiii in quo precedentis
capituli assercionem aliis novem difficilibus racionibus probat,
scilicet quod romana ecclesia specialiter parcialiterve sumpta
potest contra fidem errare.
Capitulum xxiv in quo respondetur
ad raciones xiii capituli probantes quod ecclesia romana
parcialiter sumpta contra fidem errare non potest.
Capitulum xxv in quo ponitur
quarta questio principalis scilicet utrum generale concilium
ecclesie in hereticam pravitatem labi possit quod sic quinque
racionibus hec arguitur et c sequenti quattuor exemplis.
Capitulum xxvi in quo probatur
eadem conclusio scilicet quod general concilium errare potest
contra fidem quattuor exemplis ostenditur.
Capitulum xxvii ubi ad oppositam
assercionem scilicet quod generale concilium non potest contra
fidem errare arguitur septem racionibus ad quas respondetur
capitulo sequenti.
Capitulum xxviii in quo ad rationes precedentis capituli probantis quod generale concilium errare non potest contra fidem respondent tenentes contrarium..
Capitulum xxix ubi ad tractationem quinte assertionis superius primo capitulo huius libri allegare acceditur super qua formari potest quinta questio principalis hec scilicet utrum tota multitudo fidelium hereticari possit. Pro cuius decisione prius hanc questionem tractat. Utrum totus clerus possit heretica falsitate irretiri pro que ponitur talis conclusio. Quod tota multitudo clericorum potest contra fidem catholicam errare. Et per consequens totus clerus non est illa ecclesia que contra fidem erraare non portest quod probat decem rationibus..
Capitulum xxx ponitur opinionem
contrariam scilicet quod totus clerus contra fidem errare non
potest ubi eciam ponitur hec conclusio scilicet quod soli
clerici sunt ecclesia que probatur septem racionibus ad quas
respondetur capitulo sequenti.
Capitulum xxxi in quo respondetur
ad precedentis capituli raciones probantes quod totus clerus sit
ecclesia que contra fidem errare non potest.
Capitulum xxxii in quo probatur
tribus racionibus quod tota mulitudo virorum tam clericorum quam
laicorum -potest contra fidem errare et fides catholica in
mulieribus conservari.
Capitulum xxxiii in quo ad
oppositum arguitur duabus racionibus quod tota multitudo virorum
et clericorum et laicorum contra fidem errare non possit.
Capitulum xxxiiii ubi respondetur
ad duas precedentes raciones quibus probatur quod non tota
multitudo virorum contra fidem errare potest.
Capitulum xxxv ubi probatur
quinque racionibus quod tota multitudo fidelium usum racionis
habencium potest contra fidem errare.